Israël ziet een andere reden waarom Ruben geen leiding kan opnemen.

De persoonlijkheid van Ruben, die we probeerden te achterhalen aan de hand van zijn optreden in vroegere verhalen, lijkt niet geschikt te zijn om het voortouw te nemen bij het volk van Israël. Jakob haalt echter nog een andere reden aan. Genesis 49,4: 4 maar onstuimig als water ben je, je zult niet vooraan staan! Want je hebt het bed van je vader bestegen, het bed van zijn bijvrouw heb je onteerd. Israël zegt dat Ruben bovendien onstuimig is als water. Hij overweegt zijn daden niet en berokkent daardoor schade aan anderen. Het water kent alleen maar de richting naar beneden en hoe sneller het valt des te onstuimig het wordt. Dit beeld dient wellicht hier om aan te tonen dat onbeheerste passie en drift de mensen naar een lager moreel niveau halen. Deze passie verhindert Ruben om als voorbeeld te dienen voor de andere leden van de stam.
Dit beeld van het water schets de aartsvader net voor hij na vele jaren het zwijgen doorbreekt1. Hij is niet vergeten dat Ruben, toen hij jong en onstuimig was, met Bilha, de slavin van Rachel en dus de bijvrouw van Jakob, in bed gedoken is. Dat had Jakob horen vertellen maar hij bewaarde dit voor hem pijnlijke voorval in zijn hart. Het ging duidelijk over de onstuimige passie van zijn oudste zoon en het was geen poging om vroegtijdig een deel van de erfenis van zijn vader op te eisen als eerstgeborene. Israël wijst er met dat voorbeeld op dat de drift het goede gedrag niet mag overmeesteren. Bezint eer je begint. Anderzijds is het ook de goede raad om respect te hebben voor de relaties binnen de familiestam. Op een scherpzinnige manier en zonder haat of wrok toont Israël aan met de verhalen over en de beoordeling van zijn zonen wat goed is en wat niet. Op die manier wil hij tussenkomen in de regelingen2 voor de toekomstige samenleving in het beloofde land.

kokend potje
Het Hebreeuwse woord “pachaz” gaat verder dan de tijdelijke onstuimigheid die we kunnen begrijpen uit onze vertaling. Het betekent ook onstandvastigheid en te licht zijn om belangrijk te kunnen zijn. Hier is de uitdrukking lichtzinnig ook treffend. Het Hebreeuwse woord “pachaz” is afgeleid van een oude werkwoordsvorm die gebruikt wordt om het opborrelend van kokend water uit te drukken. Dit geeft ons het beeld van de luchtbellen die naar boven komen omdat ze in beweging komen door de hitte. Het uitzicht van dat kokend water is inderdaad ook onstabiel. We moeten toegeven, nu we even stilstonden bij de vergelijking die Israël gebruikt, dat beelden meer zeggen dan woorden kunnen uitdrukken. Het onstuimige water kent geen grenzen net als de onstuimige drift.
De geschiedenis van de stam Ruben zal ons leren dat deze stam geen voorname rol zal spelen in het beloofde land. Geen enkele koning, rechter of profeet vindt zijn wortels in de stam van Ruben. Ook Mozes zal op het einde van zijn optreden nog moeten pleiten om deze stam die klein is in aantal toch te laten meetellen bij de twaalf stammen. Een ander vermoeden is dat Ruben de rechten van de nakomelingen van Jakob die uit Bilha geboren werden, Dan en Naftali, niet zou gerespecteerd hebben en dat de Rubenieten daardoor in een uitputtingsslag terecht kwamen. Zo geraakten ze afgescheiden van de andere stammen en hadden ze weinig belang in het beloofd land. Zij woonden afgescheiden in het gebied ten Oosten van de Jordaan buiten Kanaän, helemaal in het zuiden achter de Dode Zee. Zonder deze blikken in de toekomst houden wij het bij de onterving van het dubbel deel van Ruben en Simeon zodat Jozef een dubbel deel krijgt dat dan bestemd is voor zijn beide zonen3.


1 Genesis 35,22.
2 Deuteronomium 23,1.
3 Genesis 48,5.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s