De gevolgen van het gedrag van Ruben zijn een leerschool.

Na de eerste reflectie weten we dat Jakob het belangrijk vindt dat al zijn zonen aanwezig zijn bij zijn raadgevingen voor hun toekomst als volk dat eens naar het beloofde land zal trekken. Zijn zonen moeten komen want hij zal zeggen en zij moeten komen om te luisteren. Als aartsvader is hij bekommerd om de realisatie van het verbond. Zijn nageslacht moet een groot volk worden en ze moeten wonen in het beloofde land. Daartoe is het belangrijk te leven als besnedenen van hart in solidariteit met alle stammen. Dan is het beloofde land mogelijk. Genesis 49,3: 3 Ruben, jij bent mijn eerstgeborene, de eerste vrucht van mijn mannenkracht. Je moest vooraan staan in hoogheid, vooraan staan in macht; 4 maar onstuimig als water ben je, je zult niet vooraan staan! Want je hebt het bed van je vader bestegen, het bed van zijn bijvrouw heb je onteerd.
Ruben is de oudste zoon van Lea. Hij is de eerstgeboren zoon van Jakob die hij verwekt heeft bij de oudste dochter van Laban met wie hij het eerst moest huwen

Ruben en Bilha
van zijn schoonvader. De naam Ruben betekent “kijk het is een zoon” en dit drukt de vreugde uit van Lea die Jakob zijn eerste zoon kan schenken. De vrucht van het begin van de sterkte komt van de Hebreeuwse stam “on” en dit verwijst ook naar de erfenis die het vermogen, de macht en de rijkdom inhouden. Dit recht van de eerstgeborene wordt nog eens beklemtoond door te verwijzen dat Ruben de eerste vrucht is. Israël vertelt hem dat hij als eerstgeborene de belangrijkste zou moeten zijn. Dit recht wordt beschermd tegen de willekeur en wordt later zelfs samen met het dubbel deel in de erfenis opgenomen in de voorschriften voor het volk van Israël1. Hij zou de leider van zijn broers moeten zijn en een dubbele deel in nalatenschap van Jakob toegezegd worden.
Wij hebben Ruben echter zien falen in zijn zorg als oudste zoon voor de jonge Jozef. Hij kon zijn broers wel overtuigen Jozef niet te doden maar stond wel toe dat ze hem gevangen zetten in een put. Hij was onvoldoende doortastend om Jozef te beschermen tegen de haat van zijn broers, die in de streek van Sichem de schapen van hun kudden aan het hoeden waren. Jozef was vanuit Hebron door Jakob uitgestuurd om te zien of alles goed ging met zijn broers en met de kudden. Nadat Jozef een mooie mantel van zijn vader kreeg en nadat hij zijn broers de dromen vertelde die hij had, werden ze afgunstig en vreesden ze dat Jozef hen zou domineren. Daarom grepen ze hem en wilden hem doden maar na tussenkomst van Ruben gooiden ze hem in een put nabij Dotan. Ruben de oudste en verantwoordelijke zoon kon dit niet verhinderen2. Ruben was van plan Jozef later uit die put te halen en hem terug te brengen naar zijn vader. De andere broers besloten echter hem te verkopen als slaaf aan de Midjanieten. De verontwaardigde Ruben kon daardoor Jozef niet meer veilig terugbrengen naar zijn vader en dat behoorde tot de verantwoordelijkheid van de oudste zoon. De broers bedachten dan een bedriegerij en dompelden de mantel van Jozef in het bloed van een geitenbokje om hun vader te laten vermoeden dat Jozef verscheurd was door een wild dier. Op die manier had de jammerende Ruben3, die schrik had van de verwijten en de veroordeling van zijn vader die hem te wachten stonden, een lafhartige uitvlucht voor zijn verantwoordelijkheid. Een andere keer komt Ruben ook niet erg goed naar voor als hij een eed uitspreekt en zijn zonen zou opofferen als hij niet slaagde in de bescherming van zijn broer Benjamin4. Zo beoordeeld zouden we zelf zeker geen leidinggevende functie geven aan een Ruben die zijn broers niet in handen heeft, die zijn verantwoordelijkheid ontvlucht en zijn nageslacht laat opdraaien voor zijn falen.


1 Deuteronomium 21,17.
2 Genesis 37,21.
3 Genesis 37,29-30.
4 Genesis 32,37.

Advertenties